Chuyến hành hương của không màu

[*Nói chuyện về sách nên sẽ tiết lộ một chút cốt truyện, bạn nên cân nhắc trước khi đọc.]

Lúc trước tôi không chuộng sách của Haruki Murakami cho lắm. Phải nói là không chuộng các thể loại văn học Nhật Bản cho lắm. Vì tiết tấu truyện chậm quá, tôi đọc, mà những tưởng sẽ ngủ lúc nào không biết.

Tôi đọc Rừng Nauy lần đầu năm mười tám, đó là một món quà sinh nhật từ một người cuồng Haruki. Tôi không ấn tượng với tác giả này cho lắm, ngoại trừ những lời giới thiệu về sex. Khoảng thời gian năm 2009 , 2010, sex vẫn là một khái niệm ngại ngùng khi được nhắc đến. Trong quá trình đọc, tôi cứ nghĩ là mình sẽ bỏ cuộc. Vì cuốn sách thì quá dày so với những gì tôi đã đọc trước đó, còn cốt truyện thì có quá nhiều thứ tôi không hiểu. Những khái niệm về việc bị lạc lối, cô độc, những suy nghĩ thường trực về tình dục… Rốt cuộc, tôi cũng đọc đến câu cuối. Cảm giác lúc đó là, ôi hết rồi đấy, chẳng hiểu gì cả.

Quyển thứ hai tôi đọc là Kafka bên bờ biển. Quyển này còn dày và to hơn Rừng Nauy. Tôi mượn từ thư viện và đọc không ngừng nghỉ trong hơn một tuần. Lúc bấy giờ, tôi đã quen với lối kể chuyện nhịp nhàng của Haruki nên việc đọc dễ dàng hơn lúc trước. Tôi đã bị cuốn hút hoàn toàn với tất cả những câu chuyện trong đấy. Cảm thấy thật may mắn khi đã đọc cuốn sách này. Tác giả có nhắn nhủ rằng, hãy đọc lại truyện vài lần nếu cảm thấy không hiểu gì đó. Tôi đã đọc lại lần hai, thật ngạc nhiên là vẫn bị cuốn hút như lần đầu.

sachmoi

Quyển thứ ba là Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương. Sách thì vẫn như thế, văn phong của Haruki vẫn không đổi, chỉ có tôi là đổi khác sau hai năm. Như đã giới thiệu trong một bài viết 300 chữ trước đây, khi nhìn thấy bìa sách, tôi nghĩ mình sẽ đọc nó. Đơn giản như khi Haruki nhìn thấy quả bóng chày bay lên và nghĩ, ồ hay là mình sẽ viết tiểu thuyết nhỉ.

Câu chuyện vẫn theo một cái sườn chính là nhân vật chính bị một vết thương nào đó của tuổi mới lớn và đi tìm lại chính mình. Nhân vật chính thường sẽ được miêu tả một cách mờ nhạt về tính cách, như Tazaki Tsukuru trong truyện, là một nhân vật không màu. Sở dĩ nói như vậy, vì anh có bốn người bạn chơi thân từ những năm phổ thông, trong tên của họ, đều có màu sắc: Xanh, Đỏ, Trắng, Đen.  Xanh, Đỏ là hai chàng trai; Trắng, Đen là hai cô gái. Họ họp lại thành nhóm năm người, theo cảm nhận của Tazaki thì bọn họ là một kết hợp hài hòa, năm người bọn họ đều có tính cách khác nhau, nhưng bổ sung cho nhau. Tuy nhiên, Tazaki tự nhận thấy mình hơi bị lạc lõng với nhóm, thứ nhất do tên của anh không có màu ( tên của anh có nghĩ là “làm”, “tạo tác”); thứ hai khi lên đại học, các bạn anh đều chọn tiếp tục ở quê, chỉ mình anh đi đến Tokyo để học. Mối liên kết nào đó đột ngột đứt gãy giữa bọn họ vào năm thứ hai đại học, bốn người bạn anh đoạn tuyệt với anh không lý do.

Mười sáu năm trôi qua, anh vẫn giữ vết thương âm ỉ trong lòng, không dám gần gũi ai. Cho đến khi người bạn gái hơn anh hai tuổi khuyên anh nên về gặp họ tìm hiểu ngọn ngành và rũ bỏ những nỗi buồn trong anh.

“Hành hương” chỉ về hành động của những người sùng đạo đi đến những nơi xa được coi là linh thiêng như đền, chùa, để cúng bái cho thỏa sự ngưỡng vọng.

Cuộc hành hương của Tazaki là một chuyến đi tìm về những người bạn của mình, tìm về thứ niềm tin đã thất lạc, cái thứ mà dường như anh đã đánh mất trong mười sáu năm về trước. Một phần trong con người anh đã chết ngay từ lúc bốn người bạn đoạn tuyệt với anh. Tazaki của mười sáu năm sau không có nơi để về, không có hy vọng vào cuộc sống, không có dục vọng nào, không có cảm xúc nào quá thỏa mãn, cũng không có gì làm anh đau đớn. Ở một góc độ nào đó, là sống mà không bằng chết. Hoặc đã chết rồi, mà chưa chôn cất.

Có rất nhiều hình ảnh chuyến tàu trong truyện.
Có rất nhiều hình ảnh chuyến tàu trong truyện.

Tazaki đã trở về quê nhà gặp hai người bạn là Xanh và Đỏ, qua tận Phần Lan gặp Đen. Anh đã biết những lý do trên bề nổi về những gì đã xảy ra mười sáu năm trước. Duy chỉ có Trắng, người nắm rõ bí mật mọi sự thì đã đem theo bí mật ấy xuống nấm mồ. Truyện của Haruki luôn luôn là như vậy, không bao giờ giải thích rõ chuyện gì đang diễn ra. Khác với những dạng tiểu thuyết khác là sẽ giải thích tường tận ngọn ngành lý do, nên nó là tiểu thuyết. Còn câu chuyện của Haruki là cuộc đời, luôn có những câu hỏi không có lời giải đáp, hoặc là cứ quay quắt suy đoán, hoặc là quên nó đi để sống tiếp. Cũng như việc để kết thúc mở, gấp sách lại, tôi cứ tưởng rằng, Tazaki đang ở đâu đấy tiếp tục đấu tranh với cuộc sống của mình. Cuốn sách này như là một phần cuộc đời anh, nằm đâu đó ở đoạn giữa, còn phần tiếp theo vẫn đang diễn ra, vết thương trong cuốn sách vẫn đang rỉ máu.

Mỗi lần đọc tiểu thuyết của Haruki, mặc dù đây không phải thể loại kinh dị, nhưng một vài câu chuyện trong sách mang yếu tố kinh dị, tối nào tôi đọc cũng cảm thấy lạnh gáy. Từ chuyện con mắt nhìn thấy màu sắc của ông nghệ sĩ piano, chuyện rời đi bí ẩn của Haida, chuyện ngón tay thứ sáu đến cái chết của Trắng. Những chuyện ấy, được kể lại, không có lời giải thích cụ thể lý do, chỉ có những phỏng đoán, mãi mãi là bí ẩn. Bằng một cách nào đó, Haruki đã diễn tả được nỗi mất mát của tuổi trẻ, bắt đầu từ việc mất tình bạn, dẫn đến mất niềm tin. Nhờ một sức mạnh huyền bí nào đó trong tâm hồn mà giữ cho Tazaki sống sót cho đến mười sáu năm sau. Sống sót theo nghĩa tồn tại.

Tôi với đám bạn hay đùa hẹn mười năm sau nữa chúng ta sẽ ngồi kể chuyện cho nhau nghe. Chúng ta vẫn ngồi ở đây và nói chuyện sau mười năm, mười mấy năm, thật sự là một điều kì diệu. Và cách Tazaki trở về trò chuyện với bạn anh cũng vậy. Mười sáu năm không liên lạc gặp gỡ, biết bao biến chuyển trong cuộc đời con người, mọi việc đều thay đổi không ngừng nghỉ. Kể từ khi bị quăng ra “đời”, chẳng ai còn giống ai nữa rồi.

Chúng ta gắn kết với nhau bằng cách nào?

“Lòng người và lòng người, không bao giờ gắn kết với nhau chỉ bởi sự hài hòa. Mà trái lại, gắn kết với nhau sâu sắc bởi tổn thương và tổn thương. Nối liền với nhau bởi niềm đau và niềm đau, bởi mong manh và mong manh. Không có sự tĩnh lặng nào mà không chứa đựng tiếng kêu bi thống, không có sự dung thứ nào mà không đổ máu trên mặt đất, không có sự chấp nhận nào mà không phải vượt qua sự mất mát đau thương.”